ความรู้

เนื้อหา สงกรานต์ไทย: มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ

ตั้งแต่เกิดสนธิสัญญาเบาว์ริ่ง พ.ศ. 2398 กระทั่งทศวรรษ 2500 ช่วงเวลากว่า 100 ปี สังคมไทยเกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมหาศาลทั้งทางสังคมและวัฒนธรรมอย่างรอบด้าน พิพิธภัณฑ์ธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ ขอเชื้อเชิญทุกท่านร่วมเรียนรู้กับการเปลี่ยนแปลงสังคมไทย ผ่านวัตถุอันเป็นภาพตัวแทนไปพร้อมๆ กัน ในนิทรรศการ เปลี่ยน: เมื่อตะวันออกพบตะวันตก (When EAST...

ในสังคมสมัยใหม่ จัดวางความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสัตว์หรือโดยเฉพาะวานร เปลี่ยนแปลงไปตามพื้นที่และเวลา ในวัฒนธรรมญี่ปุ่น มองความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ ว่าเป็นความสัมพันธ์ระหว่างพี่น้องที่มีอาวุโสต่างกัน นับเป็นทัศนะที่มองเห็น “เอกภาพของมนุษย์และสัตว์” ในชาติตะวันตก ความคิดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของคนและวานรเริ่มเปลี่ยนไป หลังจากที่ชาร์ลส์ ดาร์วิน (พ.ศ.2352-2425) ตีพิมพ์ผลงานเกี่ยวกับทฤษฎีวิวัฒนาการ และการแสดงออกทางอารมณ์ในคนและสัตว์ ก่อนหน้านั้น นักปรัชญาสมัยใหม่ เช่น...

เหตุการณ์บ้านเชียง ชุมชนที่อาศัยอยู่ที่ ต.บ้านเชียง อ.หนองหานจ.อุดรธานี พบว่าใต้พื้นดินในหมู่บ้านมีโครงกระดูกมนุษย์โบราณฝังร่วมกับวัตถุมากมายโดยเฉพาะภาชนะเขียนลายสีแดงสวยงามแปลกตา ใบที่สมบูรณ์ถูกนํามาใช้ประโยชน์ ใน พ.ศ.2503 โรงเรียนบ้านเชียงจัดห้องพิพิธภัณฑ์เพื่อรวบรวมวัตถุที่พบในหมู่บ้าน เมื่อมีเจ้าหน้าที่มาตรวจโรงเรียนก็มักจะมอบภาชนะเขียนลายให้เพื่อหวังให้มีคนสนใจ พ.ศ. 2508 ภาชนะเขียนลายสีแดงใบสุดท้ายของโรงเรียนมอบให้กับเจ้าหน้าที่จังหวัด และถูกส่งต่อไปยังพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติพระนคร พ.ศ. 2510 การศึกษาโบราณคดีบ้านเชียง เริ่มต้นขึ้นอย่างจริงจังโดยกรมศิลปากรและสถาบันการศึกษาทั้งในและต่างประเทศ พ.ศ. 2515 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถเสด็จพระราชดําเนินทอดพระเนตรการขุดค้นของกรมศิลปากร พ.ศ. 2516 นายสตีเฟน ยัง นักศึกษาสังคมวิทยาเดินทางไปที่บ้านเชียงให้ความสนใจภาชนะเขียนลายสีแดงเป็นอย่างมาก หม้อเขียนลาย งานสํารวจขุดค้นทางโบราณคดีที่บ้านเชียง เริ่มขึ้นราว พ.ศ....

ทอดกฐิน เป็นประเพณีสำคัญทางพระพุทธศาสนาที่ชาวไทยยึดถือและปฏิบัติมาอย่างยาวนาน โดยจัดขึ้นภายหลังวันออกพรรษา ตั้งแต่แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ถึงขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 (ตามปฏิทินจันทรคติ) เป็นระยะเวลา 1 เดือน ทอดกฐินมีจุดมุ่งหมายหลักคือการทําบุญถวายผ้ากฐินแด่พระภิกษุสงฆ์ที่อยู่จำพรรษาครบถ้วนตลอด 3 เดือน เพื่อเป็นการสืบสานพระธรรมวินัยและส่งเสริมพระพุทธศาสนาให้มั่นคงสืบไป

จากหนังสือ Le Petit Prince และนิทรรศการ “เจ้าชายน้อย: หนังสือ ของสะสมและการสนทนาข้ามวัฒนธรรม”สู่สารคดี “ฃุนน้อย: เจ้าชายน้อย การสนทนาข้ามพื้นที่-ข้ามวัฒนธรรม-ข้ามเวลา” https://www.youtube.com/watch?v=sL7p5Ntd27U&t=3s

อาลักษณ์กำลังจดบันทึกตามคำบอกของเทพธอธ กล่าวกันว่า หากสิ่งมีชีวิตทรงภูมิปัญญาจากโลกอื่น ต้องการจัดจำแนกสิ่งมีชีวิตบนโลกที่เราอยู่ เป็นไปได้อย่างมากที่จะจัดให้มนุษย์และชิมแปนซีอยู่ในกลุ่มเดียวกัน เพราะเมื่อพิจารณาในระดับรูปลักษณ์หรือ DNA...

โดยพื้นฐานแล้ว มนุษย์รับรู้และทำความเข้าโลกโดยผ่านดวงตา “การมองเห็นมาก่อนถ้อยคำ เด็กๆ มองเห็นและจดจำ ก่อนที่จะพูด (Seeing comes before words. The child looks and recognizes before it can speak. John Berger. Way of seeing...

https://www.youtube.com/watch?v=Kxix8JlHvqs

การสักในวัฒนธรรมไทยเป็นศิลปะบนเรือนร่างที่สลักลวดลายลงบนผิวหนัง ผู้มีรอยสัก บ้างสักตามธรรมเนียมและวัฒนธรรมท้องถิ่น บ้างสักเพราะกฎหมาย บ้างสักเพราะความเชื่อและความศรัทธา โดยการสักแบ่งออกได้ 4 ประเภทได้แก่ การสักลาย การสักเลก การสักหน้าผากและการสักยันต์หรืออักขระ ซึ่งประเภทของการสักมีบริบทที่แตกต่างกันออกไป ในแต่ละพื้นที่และกลุ่มคน การสักลาย สมัยก่อนการสักลายเป็นที่นิยมในพื้นที่ภาคเหนือและภาคอีสานมาก การสักลายแสดงให้ถึงค่านิยมความสวยงามของผู้คน...